Ataol Behramoğlu

Şair, Yazar, Çevirmen, Edebiyatçı

Çatalca’da doğdu. İlkokul eğitimini Kars ve Çankırı’da, orta ve lise eğitimini Çankırı’da tamamladı. 1966’da Ankara Üniversitesi DTCF Rus Dili ve Edebiyatı bölümünü bitirdi. 1969’da yayımlanan ‘Bir Gün Mutlaka’ adlı şiir kitabı ile kuşağının öncü bir şairi olarak kabul edildi. 1970-74 yıllarında yaşamını Paris, Londra ve Moskova’da sürdürerek dil ve edebiyat konularında çalıştı. Ülkeye dönüşünde kardeşi Nihat Behram’la edebiyatta yeni toplumcu-gerçekçi anlayışı yansıtan ‘Militan’ dergisini çıkardı. İstanbul Şehir Tiyatrolarında dramaturg olarak görev yaptı. 70 yıllarda yayımlanan ‘Ne Yağmur…Ne Şiirler’, ‘Kuşatmada’, ‘Dörtlükler’, ‘Mustafa Suphi Destanı’ gibi şiir kitaplarıyla çağdaş Türk şiirinin önemli temsilcileri arasında yer alan Behramoğlu 1982 yılında askeri cunta yönetimince Türkiye Barış Derneği’ne karşı açılan dava nedeniyle tutuklanarak on ay cezaevinde kaldı. Cezaevinde bulunduğu sırada kendisine Asya-Afrika Yazarlar Birliği Uluslararası Lotus Edebiyat Büyük Ödülü verildi. 1985-86 yıllarında Paris-Sorbonne Üniversitesi’nde Rus Edebiyatı ve Karşılaştırmalı Edebiyat konularında lisans üstü bir çalışma yaptı. Paris’te ‘Anka’ adlı Türkçe-Fransızca edebiyat dergisini kurup yönetti. Ülkeye dönüşünde iki dönem Türkiye Yazarlar Sendikası genel başkanlığı görevini üstlendi.

Şiir üzerine yazı ve denemelerini ‘Yaşayan Bir Şiir’ ve ‘Şiirin Dili-Ana Dil’, ‘Şiir Hayatın Neresinde?’ vb. adlı kitaplarında topladı. ‘Lozan’ adlı belgesel-müzikli oyunu 1993’te Devlet Tiyatrosu’nca sahnelendi. 1992’de İstanbul Üniversitesi’nde başladığı Rus Dili ve Edebiyatı öğretim üyeliğini 2003’te aynı üniversitede doçent, 2009’da Beykent, daha sonra İstanbul-Aydın Üniversitelerinde profesör olarak sürdürdü. 2007’de Rusya Federasyonunun uluslararası Puşkin Madalyası’yla ödüllendirildi. Rus Edebiyatı üzerine kitaplarının yanı sıra 1995’ten günümüze ‘Cumhuriyet’ gazetesindeki köşesinde yayımlanmakta olan makale ve denemelerini çok sayıda kitapta topladı. Klasik ve modern Rus edebiyatından Puşkin, Lermontov, Çehov, Gorki başta olmak üzere anlatı ve şiir türünde çok sayıda çevirisi olan Ataol Behramoğlu’nun şiirleri Yunanca, Macarca, Sırpça, Bulgarca, Azeri Türkçesi, İngilizce, İtalyanca, Romence ve Almanca’da kitap olarak, ayrıca belli başlı bütün dilerde dergi ve seçkilerde yayınlandı.

1980’li yurt dışı sürgünlük yıllarında başta Almanya ve Fransa olmak üzere bir çok ülkede, 1990’lı yıllardan günümüze de tüm ülkede ve ülke dışında şiirlerini okuyarak ve konferanslar vererek geziler yapmakta olan; ünlü müzikçilerce bestelenen çok sayıda şiiriyle de milyonlara ulaşan Behramoğlu, 2016’da Romanya Mihai Eminescu Akademisince Eminescu madalyası ve “Opera Omnia” ödüllerine layık görüldü.